Nowe przepisy 2026 roku - jak wpłyną na sprawy rozwodowe i rodzinne?
Rok 2026 przynosi istotne zmiany w prawie rodzinnym i procedurach sądowych. Wśród najważniejszych nowości są propozycje rozwodów pozasądowych przed kierownikiem USC, obowiązkowe e-Doręczenia zastępujące tradycyjną korespondencję oraz wyższe stawki za pomoc prawną z urzędu. Sprawdź, jak te przepisy mogą wpłynąć na przebieg i koszty Twojej sprawy rozwodowej.
Jakie zmiany w prawie rodzinnym wchodzą w życie w 2026 roku?
Jesienią 2025 roku działający przy premierze Zespół Deregulacyjny zaproponował kilkadziesiąt zmian, które miałyby usprawnić działanie administracji i sądów. Jedna z nich zakłada możliwość orzeczenia rozwodu przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, co przyspieszyłoby orzekanie rozwodów.
Z tego rozwiązania nie mógłby jednak skorzystać każdy. Propozycja zakłada umożliwienie pozasądowego rozwodu wyłącznie parom, które spełniają następujące warunki:
- mają co najmniej roczny staż małżeński;
- nie mają wspólnych małoletnich dzieci;
- zgodnie deklarują trwały i zupełny rozkład pożycia;
- nie mają toczącego się postępowania rozwodowego w sądzie;
- są obywatelami polskimi lub mieszkają wspólnie w Polsce – jeśli są cudzoziemcami.
Na tę chwilę trudno przewidzieć, czy propozycje uda się przekuć w prawo i kiedy do tego dojdzie.
Minister Żurek zapowiedział też, że od 2026 roku szerzej stosowana ma być opieka naprzemienna, która umożliwia równe uczestnictwo obojga rodziców w wychowaniu dziecka. Obecnie opieka naprzemienna jest stosowana stosunkowo rzadko.
Czy e-Doręczenia przyspieszą postępowania rozwodowe w 2026?
1 stycznia 2026 roku e-Doręczenia staną się podstawowym kanałem wymiany korespondencji sądowej, całkowicie zastępując skrzynki ePUAP.
Co to oznacza dla obywateli? Osoba fizyczna, która będzie chciała prowadzić z urzędem elektroniczną korespondencję, powinna mieć aktywny adres do e-Doręczeń. Jeśli nie ma takiego adresu, w trakcie realizacji e-usługi może zostać poproszony o jego założenie.
W 2026 roku znikną awiza, czyli pisemne powiadomienia o tym, że w placówce pocztowej na adresata czeka urzędowa przesyłka. Korespondencja trafi do odbiorcy w formie elektronicznej, co skróci czas oczekiwania i wyeliminuje konieczność śledzenia listów poleconych czy odbioru awiza. Dodatkowo każda wiadomość będzie opatrzona kwalifikowanym znacznikiem czasu, a identyfikacja nadawcy i odbiorcy będzie jednoznaczna, co zwiększy bezpieczeństwo całego procesu.
Jak wyższe opłaty adwokackie wpływają na koszty rozwodu?
W 2026 roku o 100 proc. wzrosną stawki za pomoc prawną z urzędu dla adwokatów i radców prawnych w 10 kategoriach spraw, w tym związanych z prawem rodzinnym.
Z 240 zł do 480 zł wzrosną stawki w sprawach o sprawy o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka. Podwyżki zostały określone w rozporządzeniach.
Przepisy nie podnoszą opłat za usługi związane z rozwodami. Wysokość stawek jest przedmiotem ustaleń między klientem a adwokatem. Na ostateczny koszt rozwodu wpływają także proces skomplikowania sprawy oraz czas trwania procesu rozwodowego. Rozwód z orzeczeniem o winie jest droższy niż bez orzekania, głównie ze względu na dłuższy czas sprawy.
Pierwszym wydatkiem, z jakim musi liczyć się osoba wnosząca pozew rozwodowy, jest opłata sądowa. Zgodnie z art. 26 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłata od pozwu o rozwód lub separację wynosi 600 zł.
W przypadku orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie sąd zwraca stronie powodowej połowę opłaty – czyli 300 zł. Zwrot następuje po prawomocnym zakończeniu postępowania.
Gdy strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wylicza wszystkie swoje miesięczne wydatki, a sąd ocenia, czy zwolnienie od kosztów jest zasadne.
Kiedy warto skonsultować rozwód z prawnikiem w nowym roku?
Rozwodzący się małżonkowie nie muszą korzystać z pomocy adwokata – nierzadko partnerzy nawet umawiają się, że rozwiodą się szybko i „po przyjacielsku”, bez udziału prawników. Doświadczenie pokazuje jednak, że to ryzykowny ruch. Niezależnie od deklaracji o przyjaznych stosunkach, zakończeniu małżeństwa zawsze towarzyszą negatywne emocje, które mogą utrudniać podejmowanie rozsądnych decyzji.
Tymczasem ustalenia dokonane na sali sądowej są bardzo ważne: dotyczą alimentów, opieki nad dziećmi i kontaktów z nimi, a także podziału majątku wspólnego (choć z reguły podział majątku następuje w osobnym postępowaniu).
Brak znajomości przepisów i doświadczenia procesowego mogą skutkować niezgłoszeniem odpowiednich wniosków, pominięciem przez rozwodzącego się małżonka istotnych kwestii, słowem – nieodpowiedniego zadbania o swoje prawa. Naprawienie tej sytuacji wiąże się z wszczęciem kolejnego postępowania, dalszymi kosztami i niepewnością co do rozstrzygnięcia.
Można tego uniknąć poprzez zaangażowanie do sprawy adwokata, który zadba o interesy swojego klienta. Do zadań adwokata rozwodowego należy nie tylko reprezentacja w sądzie, ale i sporządzenie pism oraz wyjaśnienie klientowi konsekwencji rozwoju z orzeczeniem o winie lub bez.
O autorze
adw. Marcin Dłubała
Adwokat | Kancelaria Adwokacka
Jestem adwokatem, wpisanym na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Katowicach. Ukończyłem prawo na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Specjalizuję się w szeroko pojętym prawie cywilnym, ze szczególnym uwzględnieniem prawa rzeczowego, spadkowego oraz rodzinnego, jak i karnym, będąc obrońcą jak i pełniąc funkcję pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych. Pełnię również rolę reprezentanta dzieci w procesach karnych.
